MASTERCLASS IKC

Voorbereidingsopdracht bij Masterclass IKC 31-05-2016

Artikel:

Buitenschoolse opvang, ontspannen of inspannen

Drs. Frank Studulski

Ik weet niets over Intergale Kind Centra, IKC, veel van de informatie zal nieuw zijn voor me. Ik hoor de term en de afkorting steeds vaker en al luisterend ontstaat een beeld. Maar klopt dat beeld ook en wat betekent het nu precies, maken voor mij de keuze makkelijk om voor dit artikel te kiezen. Vooraf heb ik met name vragen over het verdienmodel, of wel de financiering hiervan. Ook heb ik wel gehoord van een kloof tussen zorg en onderwijs en dat deze beroepstakken moeilijk verenigbaar zijn vanwege de verschillende cao’s. In de praktijk lijken deze juist een versterkende positieve invloed op elkaar uit te kunnen oefenen. Mijn eigen wens is om ooit zorg, onderwijs en opvang met elkaar te verenigen, heb wel de beelden, een visie over hoe dat zou kunnen functioren, maar niet de weg er naar toe. Wat is voor handen en ontwikkeld, waar liggen kloven en drempels, waar liggen kansen.

Wat voor mij redelijk nieuw is zijn de ontwikkelingen rondom een schooldag en de vele projecten die rondom dit thema gelopen hebben, zonder eigenlijk een eeduidig resultaat of antwoord. Ook rondom integrale kindcentra liggen nog veel vragen. Dit is tevens ook de hoofdgedachte die ik uit dit artikel haal: de ontwikkeling van IKC’s zijn nog volop in ontwikkeling. Deze ontwikkeling gebeurd op basis van voortschrijdend inzicht. Het artikel geeft een duidelijke richting mee; onderwijs en opvang ( en zorg) elkaars verlengde laten zijn, dan wel integreren. Er wordt ook geadviseerd om duidelijk in beeld te houden dat de agenda’s van kinderen niet verdicht moeten raken; er moet mogelijkheid zijn voor het verwerken van indrukken, kennis en ervaringen en dit gebeurt voornamelijk door niets te doen, lummelen, rondhangen. IKC zouden een duidelijke balans moeten bieden tussen experimenteren en exploreren, inspanning en ontspanning. De leiding en de financiering moet centraal ingericht worden, zodat er een eenduidige pedagogische visie is en kan blijven.

Het idee van bieden van dagarrangementen en combinatiefunctie van onderwijs in de perionde 2006-2008 had voornamelijk een economische en emancipatorische achtergrond. De belangrijkse vraag die steeds bij me opkomt is hoe wordt e.a. gefinancierd, wat is het verdienmodel? In 2007 ontstaat er pessimism, er blijken nog veel traditioneel denkende ouders te zijn, die ‘opvang’, als laatste redmiddel zien. Ik vraag me af of dat zo is. Ouders kunnen ook kiezen voor het thuisblijven, omwille van de beschikbaarheid voor hun kind, relatie en ontwikkeling. Dat lijkt mij geen traditionele inslag. In de loop der jaren blijkt er toch groei te zijn, van 17 naar 23 % van de kinderen die gebruik maakt van voor- of naschoolse opvang. Steeds meer scholen bieden dagarrangementen, combinatie van educatie, opvang en zorg. Wat nieuw voor me is, is dat er drie verschillende vormen zijn met eigen wijze van financiering; bso (wet op kinderopvang), verlengde schooldag (gemeente), dagarrangement (ouders).   Ook is nieuw voor me dat er in de loop der tijd allerlei vormen van daginvulling gepaseerd zijn: continuerooster, bioritmerooster, 5 gelijke dagen rooster, verlengde schooldag, dagarrangementen. In het kader van IKC wordt aangegeven  dat er een hoge kwaliteit verwacht moet worden, geschoolde werknemers die een pedagogisch beleid kunnen uitvoeren en continuïteit kunnen bieden. IKC moet een uitdagend aanbod kunnen bieden als een mix van ontspanning, sociale ontwikkeling en opvoeding, uitdagend aanbod, activiteiten en leermiddelen.

Een IKC zou een intergraal bedrijfsmodel moeten zijn met samenhang in visie, doelen, praktijken, administratie en een pedagogisch gedeeld niveau.

Op weg naar een IKC

Landelijk steunpunt Brede scholen,

Voor een brede ontwikkeling

Samenwerking is bijna niet meer weg te denken en kan ontstaan door allerlei redenen; vanuit gezamenlijke visie op ontwikkelen, ofwel schaalvergroting, vergroten van marktaandeel, of mogelijk door een integral huisvestingsplan.

In een IKC is er duidelijk sprake van een pedagogische visie, een team en een centrale aansturing. Het krijgt positieve aandacht van landelijke en locale politiek. IKC kan ook een atwoord zijn op steeds kleiner wordende scholen, maar dan moet beperkende regelgeving worden weggenomen. Ook de politieke gerichtheid op sport geeft kans dit binnen een IKC te verwezenlijken. Gemeenten kunnen spontaan ontstane samenwerking faciliteren om tot integraal aanbod te komen. De grondslag is een visie, een team, en centrale leiding. Een mogelijkheid om te borgen is hierbij een samenwerkingsovereenkomst. Besturen van onderwijs en opvang behouden autonomie, beslissingen worden genomen op basis van gelijkwaardigheid en concensus. Uitwerking vindt plaats door stuurgroepen en reglementen, waarin afspraken op deelterreinen worden gemaakt. De deelterreinen zijn: visie, bestuur en organisatie, middelen, huisvesting, personeel en communicatie.

Om juridisch steviger te verankeren kan gekozen worden voor een rechtspersoon, dit kan ook een stichting zijn. Belangrijk hierbij is dat geldstromen uit de publieke bron niet vermengd mogen worden met private bron. Wettelijk is vastgelegd dat onderwijsbekostiging ook daadwerkelijk aan onderwijs dient te worden besteed. Er moet du seen gescheiden boekhouding zijn. Om feitelijke eenheid van bestuur en/of toezicht te realiseren kan gebruik gemaakt worden van personele unie: een of meerdere bestuurders (of toezicht) maken deel uit van bestuur van een andere rechtspersoon. Belangen kunnen verschillende zijn, dat zou een belemmering kunnen zijn. Het komen tot een IKC op basis van een samenwerkingsovereenkomst kent verschillende stappen:

Ontwikkelfase en praktijk / consolidatiefase. Een harde voorwaarde binnen de ontwikkelfase is de interne standpuntbepaling: waarom, waarvoor en waarheen. Bestuurlijk is het belangrijkste aspect waar personele en financiële bevoegdheden liggen. Financieel is het het meest duidelijk als alle reguliere middelen, personeel en huur als total beschikbaar budget te benoemen. In de werkbegroting dienen vanuit de verschillende verantwoordelijkheden, de onderdelen onderwijs en opvang duidelijk gescheiden te blijven. De onderwijswetgeving legt beperkingen op aan eigendomsrechten van schoolgebouwen. Verhuur moet worden goedgekeurd door gemeenten. Gemeenten behouden vorderingsrecht op deze onderwijsruimten. Op bestuursniveau kan afgesproken worden dat personeel van opvang kan worden ingezet voor onderwijsondersteunende taken en onderwijspersoneel kan worden ingezet voor werkzaamheden voor de eigen leerlingen in de kinderopvang in het kader van IKC, binnen de normjaartaak. Onderwijs en opvang hebben eigen CAO. Personeel kan twee arbeidsovereenkomsten tekenen, ook kan gewerkt worden met detachering. Er kan ook gewerkt worden met een combinatiefunctionaris die in dienst is bij een werkgever en die volgens vooraf gemaakte afspraken kan worden ingezet. Hie zit het dan met wettelijke aansprakelijkheid en verzekeringen?

Communicatie dient open, transparant en eenduidig te zijn. Als de samenwerking is tussen twee juridische entiteiten dan moeten ouders altijd toestemming geven om informatie uit te wisselen.

In de praktijk blijkt dat een IKC op basis van samenwerking een continue wisselwerking vraagt tussen bestuurlijke en organisatorisch verantwoordelijken en uitvoerenden.